Afrika'nın en iyi hakemi Dünya Kupası'nda yok: Miami'de ABD'ye alınmadı

Omar Abdulkadir Artan Dünya Kupası'nda olmayacak. 2025'te Afrika'nın en iyi hakemi seçilen Somalili hakem, Cumartesi günü İstanbul'dan Miami'ye geçerli bir vize ve futbolun en gıpta edilen görevlendirmelerinden biriyle uçtu — ve havalimanında ek inceleme olarak nitelenen bir işlemin ardından ABD'ye kabul edilmedi. FIFA, Salı günü sonucu açık bir dille doğruladı: Artan turnuvada ne antrenmana çıkacak ne de maç yönetecek.

Bu Dünya Kupası'na ondan daha güçlü bir dosyayla gelen hakem azdı. 2018'den bu yana FIFA kokartı taşıyan Artan, aradan geçen yıllarda Afrika Uluslar Kupası maçları da dahil kıtanın en büyük karşılaşmalarını yönetti. 2025'te CAF onu yılın en iyi erkek hakemi seçti — kıtanın bir numarası. Ardından gelen Dünya Kupası görevlendirmesi, tek bir kariyerin ötesinde anlam taşıyordu: Artan, bir erkekler Dünya Kupası'nda düdük çalan ilk Somalili olacaktı.

O görevlendirme 9 Nisan'da açıklandı; Pierluigi Collina ve Massimo Busacca, turnuvanın hakem kadrosunu duyurdu: 50 federasyondan 170 görevli — 52 hakem, 88 yardımcı hakem ve 30 video hakemi. Bu, mesleğin en dar kapısıdır. Artan o kapıdan, FIFA listesine girmesinden sekiz yıl sonra, hak ederek geçmişti — ve adının o listede yer alması, daha top oynanmadan Somali futbolu için bir dönüm noktasıydı.

Turnuvaya giden yol Miami Uluslararası Havalimanı'nda bitti. Artan, açılış maçına günler kala, 7 Haziran Cumartesi günü İstanbul'dan geldi ve ABD makamlarının ek inceleme olarak tanımladığı bir işleme alındı. İnceleme sona erdiğinde, pasaportundaki geçerli vizeye rağmen ülkeye kabul edilmedi.

Resmî açıklama, neredeyse hiçbir şey söylemeyecek kadar kısa. ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP), yolcunun "güvenlik incelemesi kaygıları nedeniyle ülkeye kabul edilemez bulunduğunu" bildirdi; kamuoyuna özel bir gerekçe sunulmadı. Bu ifade işleyişi anlatıyor, özü değil: bir inceleme yapıldı, bir karar verildi ve turnuvanın 52 hakeminden biri, bırakın maçı, tek bir antrenmana bile çıkamadan devre dışı kaldı.

Bu resmî sessizliğin içine daha ağır tek bir iddia sızdı. Adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili, Amerikan basınına kararın "terör örgütlerinin şüpheli üyeleriyle bağlantı" iddiasına dayandığını söyledi — CBP'nin resmen doğrulamadığı, şimdilik yalnızca haberlerdeki anonim bir atıf olarak var olan bir iddia. Kayıtlarda olan ise açıklama değil bağlam: Somali, ABD'nin güncel seyahat yasağı listesinde yer alıyor.

FIFA'nın doğrulaması Salı günü geldi ve özenle dar tutulmuştu. Federasyona göre Artan turnuvada antrenman yapmayacak ve maç yönetmeyecek; bunun ötesinde yalnızca FIFA'nın "ev sahibi ülkenin göçmenlik süreçlerine dahil olmadığı" belirtildi. Cümle doğru — ve aynı zamanda bir sınır çizgisi: Artan'ı Dünya Kupası'na atayan kurum, onun turnuvayı düzenleyen ülkeye girip giremeyeceği sorusunu başkasının dosyası sayıyor.

Başkaları daha açık konuştu. Somali Spor Bakanlığı danışmanı Ciise Aden Abshir, kararın "yalnızca Artan'a kişisel olarak zarar vermekle kalmayıp futbolun adalet, liyakat ve fair play ruhuna bağlılığını da zedelediğini" söyledi. Eleştiri futbolun çok ötesine taştı: Hillary Clinton kararı "fena halde geri kafalı" diye niteledi. Biri kurumsal, biri siyasi bu iki tepkinin arasında rahatsız edici bir gerçek duruyor: bu vaka, ilk maça günler kala artık turnuvanın hikâyesinin bir parçası.

Olayın merkezindeki isim ise en sakin ses oldu. Artan, tüm yaşananlara rağmen moralinin yerinde olduğunu ve odağını sıradaki hedeflere çevirdiğini söylüyor; destekleri için FIFA ile CAF'a teşekkür ediyor. Bu, mesleği o an itiraz edilemeyen kararları sineye çekmek olan bir profesyonelin cevabı — gerçi bir karar nadiren bir hakemin kontrolünün bu kadar dışında olur.

Geriye, bu haftanın çizdiği karşıtlık kalıyor. 9 Nisan'da adı, Dünya Kupası için seçilen 170 görevlinin arasında okunmuştu; iki ay sonra bir havalimanı incelemesi turnuvasını bitirdi — kamuoyuna kalan tek açıklama, "güvenlik incelemesi kaygıları" ifadesiydi. Yerini sahada kazanmıştı, bir sınır masasında kaybetti. Düdük çalması gereken turnuva Perşembe günü başladığında, tarihinin ilk Somalili hakemi olacak adam sahada olmayacak.